فـصل رشـد گ یاهـان در مراتـع منطقـه سـبز کـوه از اوایـل فروردین ماه تا اواخر تیر ماه و فصل چرا معموﹰلا از ااو یل خرداد ماه تا پایان شهریور ماه میباشد (۱). در دهههـا ی اخ یـر چـرای مفرط توسط دامهای اهلی باعث تخریب جوامع گ یـاهی منطقـه شــده اســت. در حــال حاضــر دو گونــه بوتــهای و چــوبی Astragalus adsendens و Daphne mucronata پوشش غالب جوامع گ یاهی منطقه را تشکیل می دهند (۱). با این حال به دلیـلتنوع توپوگرافی و هم چنین جـاری بـودن چـشمههـای دائمـ ی متعدد، تعداد قابل توجهی چمنزار (با مساحت متوسط ۱ هکتار) در مناطق مرتف عتر از ۲۵۰۰ متر از سـطح در یـ ا وجـود دارد کـهتقریﹰبا سهم ۱ درصد ی از پوشش منطقه را بـه خـود اختـصاصمیدهند و به دلیل تنوع گونهای بالا و پوشش گ یاهی متراکم و پر تولید از جوامع گیاهی دیگر کامﹰلا متما یز هستند . شـروع فـصل رشد گیاهان در این چمنزارهـا ی کوهـستان ی بـستگ ی بـه زمـان ذوب برف دارد ولی به دلیل وجـود رطوبـت کـافی، تـا قبـل ازکاهش دما در فصل پاییز به رشد خـود ادامـه مـیدهنـد . زمـاناچر ی چمنزار های منطقه با تأخیر نسبت به فصل چرای منطقـهاتفاق م یافتد، چرا که ارتفاع بالا، تأخیر رشـد و رطوبـت زیـ اد مانع ورود زود هنگام دام به چمنزارها میشود.

اجرای تیمار آزمایشی قرق در مکان های چمنزار
پس از شناسا یی مکانهای چمنزار موجود، دو مکان چمنـزار بـا پوشش گیاهی، شرا یط مح یطی و رطوبتی و هم چنـ ین مـدیریت اچر ی نسبتاﹰ یکسان جهت احداث قرقهای موقتی انتخاب شدند (جدول و شکل ۱). در هر یک از مکانهـا ی چمنـزار در آغـازفــصل رو ـیـ ش (فــروردین مــاه) در ســال اول ســه قــرق ۱۶ مترمربعی(۲×۸ متر ) با توجه بـه تغییـ رات پوشـش گ یـاهی و در دورترین فاصله نسبت به یکدیگر مستقر گردیدند (ارتفاع فـنس۵/۱ متر ). سپس در خارج از قطعه قرق شده، به صورت تصادفی مساحت مشابه ی بـا پوشـش گ یـاهی و توپـوگرافی یکـسان درفاصله حدا کثر ۱۰ مت ری از فنس علا متگذاری شد (در مجموع۶ قرق و ۶ قطعه چرا شده ۱۶ مترمر بعی در دو مکان چمنـزار).
داخل هر یک از قطعات قرق و چرا، سه پلات ۱ مترمربعـ ی بـهفاصله ۲ متر از یکدیگر و ۵۰ سانتی متر از دیواره قرق با استفاده از میخهای بچو ی مشخص گردید (شـکل ۲). ( در مجمـوع ۱۸ پلات در داخل قرق ها و ۱۸ عدد در قطعات مورد چرای دام).

اندازه گیری لتو ید مکانهای چمنزار
996696816864

در سال دوم قبل از شروع فصل چر ای چمنـزار هـا و در مرحلـه رشد حداکثر گیاهان ( ااو یل تیر ماه)، زیتوده لتو یدی هر یـ ک ازپلاتهای قرق و چرا شده به دقت از سطح زمین قطع و به طور
۶۷
جداگانه داخل پاکتهای کاغذی بزرگ به آزمایشگاه منتقل گردید.
در آزمایشگاه علوفه قطع شده هر پلات قبل از فاسـد شـدنبه دقت و تا جای ممکن برحسب اندامهـای رویـشی (بـرگ و
۶۸
260094-6712120

شکل ۱. موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه در استان به همراه موقعیت مکا نهای چمنزار مورد مطالعه

ساقه) و زا یشی (گل آذین، بذر و میوه) هـر گونـه جـدا شـد وبرای خشک شدن در فضای اتاق خـشک و سـایه بـه مـدت دوهفته قرار گرفت.
آماده سازی و تجزیه و تحلیل دادهها
برای هر یک از ۳۶ پلات مطالعـ ه شـده (۱۸ پـلات قـرق و ۱۸ پلات چرا شده)، تولید ز یتـوده رو یـشی و زا یـشی هـر یـ ک ازگروههای گونهای (پهن برگان علفی، بقولات، گنـدمیان و شـبهگندمیان) و جامعه گ یاهی چمنزار محاسبه شد. سپس بـا توجـهبه عدم وجود تفاوت معن ی دار بین ۶ فنس احداث شده از نظـرثتأ یر قرق بر لتو ید زیتوده کل (آزمون تجز یه وار یانس یکطرفه بافاکتور ثابت فنس ،۴۵/۰= (۱۲،۵)P=۰/۶۷ ،F)، و ابر ی جلـوگ یری از ثتأ یر تکرار کاذب در مقا یـسههـا ی آمـار ی، میـ انگین آمـار ی اطلاعات مربوط به ۳ پلات ۱ مترمربع ی در هر یک از قرقها یا قطعات چرا شده به دست آورده شـد . بـدین ترت یـب بـرای هـرکمیت ۶ م یانگین مربوط به ۶ قرق احـداث شـده و ۶ م یـ انگین مربوط به ۶ قطعه چرا شده در دو مکـان چمنـزار مطالعـه شـده به دست آمد (۶=n).
به منظور بررس ی اثر تیمـا ر قـرق کوتـاه مـدت روی تول یـد زیتوده کل (رو یـشی و زا یـشی) و درصـد تول یـد ز ا یـشی (وزن اندامهای زا یشی به وزن کل زیتوده تول ید شده) جامعه چمنـزار ،
جدول ۱. موقعیت جغرافیایی و مشخصات مکان های چمنزار مطالعه شده لتو ید علوفه
(گرم در مترمربع) ارتفاع از سطح دریا
(متر) مساحت
(هکتار) موقعیت جغرافیایی نام مکان
چمنزار شماره
۷۶۰ ۲۷۳۰ ۰/۷ ۵۰º ۵۹΄ ۴۶˝ E ، ۳۱ º ۵۴΄ ۳۶˝ N تل کل عباس ۱
۷۵۰ ۲۷۵۰ ۱/۲ ۵۰º ۵۸΄ ۰۵˝ E، ۳۰º ۵۰΄ ۱۲˝ N له دراز ۲

شکل ۲. نمایی از طرح اجرای سه عدد پلات ۱ مترمربعی در هر قرق و قطعه چمنزار چرا شده (۱۶ مترمربع)

گروههای گونهای و گونههای غالب از روش تجز یـه و تحل یـل تی استفاده شد. قبل از انجام تمام تجزیه و تحلیلها، نرمال بودن (Data normality) دادههای مربوط به هر متغیـر، همگـن بـودن واریانس (Homogenity of variance) و وجود یـا عـدم وجـود دادههای پرت (Outliers) در آنها مورد بررسی قرار گرفـت و در صورت نیاز با روش مناسب تغییر داده (Data transformation)، نسبت به اصلاح آن اقدام گردید. تمامی آزمـون هـا ی آمـار ی در نرم افزار Minitab 14و رسم نمودارها در نرم افزار 2007 Excel انجام شد.

نتایج
تأثیر قرق بر تولید جامعه گیاهی چمنزار
مقایسه تولید کل در پلاتهای قرق و چرا شده نشان داد که تیمار قرق باعث افزا یش تولید کل (۰۱/۰≤P) و کاهش درصـد تول یـد زایشی جامعه گیاهی چمنزار شده است (۰۱/۰≤P) (شکل ۳). در هر صورت ثتأ یر قرق روی تول ید کل مشهودتر از تـأث یر آن روی درصد تولید زایشی جامعه گیاهی چمنزار بود (شکل ۳).
۶۹
تأثیر قرق بر تولید گروههای گونهای چمنزار
قرق کوتاه مدت باعث افزایش معنی دار در تول یـد کـل گیاهـان علفی پهن برگ و شبه گندمیان و کاهش معنی دار لتو ید کـل در گیاهان بقولات در مناطق مورد مطالعه گردید. با این حال اعمال تیمار قرق منجر به اختلاف معنـ ی داری در تول یـد کـل گنـدم یان نشد (شکل ۳ – الف، جدول ۲). به طـور متفـاوت، قـرق کوتـاه مدت باعث کاهش معنـ ی دار در درصـد تول یـد زا یـشی گیاهـان علفی پهن برگ، بقولات و گندمیان گردید. درصد لتو ید زایشی شبه گندمیان در نتیجه اعمال تیمار قرق افزایش یافت ولی ا یـن اختلاف معنی دار نبود (شکل ۳ – ب، جدول ۲).

تأثیر قرق بر تولید گونههای چمنزار
اعمال قرق کوتاه مدت ثتأ یر متفاوتی روی لتو ید کل گونـه هـا ی چمنزار در مناطق مورد مطالعه داشـت (شـکل ۴ – الـف ). قـرق باعث افزایش معنی دار تولید چهار گونه شبه گندمی orbicularis Eleocharis uniglumis ،Carex stenophylla ،Carex و Juncus gerardii و ســه گونــه پهــن بــرگ علفــی fuchsia
۷۰
185929-2984718

ت
لا
و
بق

ن
په

ن
ا
گ
بر

ف
عل
ی

ه
شب

م
د
گن
یان

م
د
گن
یان

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

ت

لا

و


دیدگاهتان را بنویسید