روش کار
جهت شناسا یی ارتباطات ممکن برای گونه های هدف با استفاده از تئور ی مدارها ی الکتر یکی دو گـروه لایـ ه رسـتر ی بـه عنـوانداده های ورودی به مدل در نر مافزار 9.3 Arc GIS تهیه گردید.
۱. لایه رستر ی ز یـ ستگاه هـا ۲. لا یـ ه رسـتری گـره هـا ی اصـلی
.(Focal nodes)
۸۰

شکل۱. موقعیت منطقه مطالعاتی، حدفاصل بین پناهگاه های حیات وحش موته و قمشلو در شمال غرب استان اصفهان

تهیه نقشه زیستگاه ها
نقــشه زیــستگاه هــا نــشان دهنــده مقاومــت (resistance) یــا رسانایی(conduciveness) هر پیکسل سیمای سرزمین نسبت به عبور جر یان م یباشد(۱۴). دراین بررس ی لا یه ر سـتر ی ز یـ ستگاه از نوع مقاومت انتخاب گردید که بـرای ته یـ ه آن از مـدل هـا ی مطلوبیت ز یستگاهی آهـوی ا یرانـ ی و قـوچ و مـیش اصـفهان ی به عنوان لایه اصلی استفاده شد.

تهیه لایه مقاومت منطقه مورد مطالعه
ایده استفاده از مدل هـای مطلوبیـت زیـستگاهی بـرای محاسـبهمقاومــت از ایــن جهــت اســت کــه در ســیمای ســرزمین،پیکسلهایی با خصوصیات زیستگاهی مطلوب (مثلاﹰ تراکم کـمجمعیت انسانی و عدم حضورجاده ها) مقاومت کمـی در برابـرعبور گونه دارنـد در حـالی کـه پیکـسلهـایی بـا خـصوصیاتزیستگاهی ضعیف (مانند اراضی کشاورزی، تراکم زیاد جمعیـتانسانی و جادهها) مقاومت زیادی در برابر حرکت گونـه نـشانمیدهنـد (۱۹). و ایـن بـدین معنـا اسـت کـه میـان مقاومـت ومطلوبیـت زیـستگاه رابطـ های معکـوس وجـود دارد. بنـابراین می تـوان از لایـه مربوطـه جهـت تهیـه لایـه مقاومـت اسـتفادهنمود(۴). برای مدل سازی مطلوبیت زیـستگاه از روش شـاخصمطلوبیت زیستگاهی(Habitat Suitability Index) استفاده شـد . برای ایـن منظـور بـرای ایـن منظـور ابتـدا بـر مبنـای نظـراتکارشناســی، مــشاهدات میــدانی و مــرور منــابع(۸،۹ و۱۶) متغیرهایی زیستگاهی تأثیر گذار بـر حرکـت گونـ ههـای هـدف،شامل: ارتفاع، شیب ، فاصله تا جاده، پوشـش گیـاهی(بـه عنـوانمتغیـر هـایی زیـستگاهی) و کـاربری انـسانی (شـامل کـاربری کشاورزی و صـنایع بـه عنـوان تعارضـات انـسانی) انتخـاب وطبقـه بنـدی گردیـد. سـپس بـا اسـتفاده ازشـاخص مطلوبیـت (Suitability Index ) میزان مطلوبیت هرطبقـه بـرای هـر گونـهدر محدوده ۱ – ۰۱/۰ تعیین شد. در مرحله بعد بـرای بـه دسـتآوردن شــاخص مطلوبیــت نهــ ایی زیــستگاه، براســاس نــوعمتغیرهای مورد استفاده و با استفاده از فرمـول هـای ارائـه شـدهتوسط مکـی و همکـاران(۵)، مـدل هـای مطلوبیـت زیـستگاهیبرای هر دو گونه هدف بهدست آمـد. پـس از طبقـهبنـدی هـرکدام از متغیرهای زیستگاهی و تعیین شاخص کیفـی مطلوبیـت(Suitability Index) بـر ای هـر طبقـه، مـدل نهـایی مطلوبیـتزیستگاه برای گونه های هدف، با اسـتفاده از فرمـول هـای ارائـهشده توسط مکی و همکاران به دست آمـد، سـپس بـا معکـوسنمودن ارزش رسـترهای مطلوبیـت زیـستگاهی، لایـه مقاومـتناحیه مطالعه زیستگاهی نیز تهیه گردید(۱۹ و ۲۰).

نقشه گره های اصلی
این رس تر نقاط یا پلیگونهایی( معمولاﹰ زیستگاه هـای اصـلی) را نـشان مـ یدهـد کـه درجـه ارتبـاط زیـستگاهی میـان آنهـامدل سازی می شود(۱۳). در اینجا از پلیگونهایی پناهگـاههـایحیات و حش موته و قمشلو جهت تهیه این لایه اسـتفاده شـد.
از آنجایی کـه برنامـه مـدار الکتریکـی از داده هـا یی بـا فرمـتASCII استفاده می کند، پس از تهیه لایه هـا در محـیطArc GIS
9.3، فرمت آنها به فرمت موردنظر تبدیل شد.

اجرای برنامه مدارهای الکتریکی
این برنامه با تبدیل پیکسلهای رستر زیستگاهی به گره و اتصال هرکدام از آنها به نزدی کترین گرههای مجاور شبکهای تـشکیل داده و شدت جریان عبوری از بین گرهها(ارتباط یا احتمال انتشار افراد) را محاسبه میکند. تعداد گره های مجاور که برای این منظـور انتخـابشد ۸ عدد بود. جریان الکتریکـی میـان گـره هـا براسـاس میـانگینمقاومت یا میانگین میزان رسانایی که بین گره هاوجود دارد محاسـبهمیشود. به دلیل این که رسترانتخابی زیستگاهها نشان دهنده مقاومـتناحیه مطالعه بود، محاسبه ارتباط نیـز بـر مبنـای میـانگین مقاومـتتعیین گردید . تئوری مدار برای محاسبه ارتباط میان گرهها از یکـیاز ۴ روش زیر استفاده مینماید:
۱. Pair wise: در این روش، ارتباط بین هردو گره (پیکسل هـا ) محاسبه م یشود. در ا ین روش، به شکل اختیاری یـ ک گـره بـهخروجــی(Ground) و گــره دیگــر بــه یــک منبــع جریــان ۱ آمپری(Source) وصل شده و جریان عبوری از دو گره محاسـبهو فرآیند بین تمامی جفت گرهها تکرار می شود.
۲. One – to – all: در این روش، یک گره بـه منبـع جریـ ان ۱ آمپری و بقیه گره ها به زم ین متصل شده و فرآیند برای تک تک گره ها تکرار می شود.
۳. All-to-one: در ا ین مدل یک گره به زم ین و بق یه گرههـا بـهیک منبع جریان ۱ آمپری متصل میشود. این روش، جـایگزین بخو ی بـرا ی روش اول اسـت . بـه خـصوص زمـانی کـه هـدفنقشهسازی نواح ی ارتباط ی مهم در میـ ان لکـههـا ی ز یـ ستگاهی متعدد می باشد.
۴. Advanced mode: در این روش کـاربر ایـن اختیـار را دارد کـههرتعــداد ورودی (Source) و خروجــی(Ground) بــرای جریــان الکتریکی در سیمای سرزمین تعیین نماید (۱۳). در ایـن مطالعـه ازمدل سوم برای محاسبه جریـان الکتریکـی اسـتفاده شـد . چـرا کـهنواحی مهم برای ارتباطات زیستگاهی را بهتـر از سـه مـدل دیگـرنشان داده. به علاوه سریع تر اجرا شده و به حافظه کمتری نیاز دارد.
۸۱
نتایج
مدل های مطلوبیت زیستگاه برای گونه های هدف
در شکل ۲، مدلهای نهـایی مطلوب یـ ت ز یـ ستگاه بـرای آهـوی اینرا ی و قوچ ومیش اصفهانی نشان داده شده است. همان طورکه از رو ی شکل مشخص است، مطلوبترین نواح ی ز یستگاهی بارنگ سبز و نواحی با مطلوبیت پایین با رنـگ قرمـز نـشان دادهشده است . حداقل م یزان مطلو بیت بـرا ی هـر دو گونـه نیـ ز بـهکاربریهای انسان ی موجود در منطقه مربـوط مـی باشـد کـه بـهشکل لکه هایی با رنگ قرمز تیره مشخص شد هاند

لایه های مقاومت
لایههای مقاومت زیستگاهی بر ای آهو ی ا ینرا ی و قوچ و مـیش اصفهانی که از طریق معکوس نمودن ارزش مدلهای مطلوب یت زیستگاهی به دست آمدند، در شکل۳ نشان داده شـده اسـت. بـادقت در شکل مشخص میشود که لا یـههـا ی مقاومـت عکـسمدلهای مطلوب یت ز یستگاهی است . طوری که بخـشهـا یی کـهمقاومت بس یار بالا یی دارند (کاربریهای انسان ی)، در واقع هماننواحی ز یستگاهی بوده که در مد لهای مطلوبیت زیستگاه، میزان مطلوبیت آنها حداقل می باشد(لکه های سبز تیره).
۸۲

ف
ال

ب

ف

ال

ب

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل۲. مدل های مطلوبیت زیستگاه برای الف) آهوی اینرا ی، ب) قوچ و میش اصفهانی

نقشه های شدت جریان
نتایج حاصل از اجرای تئوری مدار به شکل نقـشه هـای شـدتجریان برای آهو و قوچ و میش در شکل ۴ نشان داده شده است.
پلیگونهای سبز رنگ نشان دهنده پناهگا ههای حیات وحش موته و قمشلو است که به عنوان ز یستگاههای اصل ی برا ی آهو وقوچ و م یش تعیین شده اند. در این مـدل هـا ارزش هـر پیکـسلنشان دهنده شدت جریـ ان عبـوری از آن پیکـسل (گـره ) یـ ا بـهعبارتی احتمال حرکت گونه از یک لکه زیستگاهی به لکههـا ی دیگر میباشد. رنگهای گـرم تـر (زرد و قرمـز ) شـدت جر یـ ان بیشتر (احتمال بالاتر انتشار) را نشان می دهد که در بخ ـشهـا ی مختلفی از ناحیه مطالعه مشاهده میشود. هر چه به سمت رنگآبی پ یش م یرویم از م یزان جر یـ ان و بـالتبع از احتمـال انتـشارکاسته م یگردد. ولی به دلیل باریک بودن، بهعنوان گردنـه بطـری عمل نموده . در این نواحی احتمال حرکت گونه هـا بـسیار بـالا است ولی پهنای کم ناحیه ارتباط را بسیار آسیب پذیر میکند
به این مناطق برای آهـو بـین ارتفاعـات دهـق و کلنـگ دربخش مرکزی و ارتفاعات تخت چاه دینار و دم سیاه در شـمالشرقی ناحیه و برای قوچ و میش در نزدیکی ارتفاعـات هـشتادسر، تخت چاه دینار در شمال غرب و کوه دهق در مرکز ناحیـهمی باشند. شناسایی نواحی کـه حرکـت جریـان یـا بـه عبـارتی حرکت گونهها از طریق ناحیه باریکی صورت می گیرد، یکی از مهمترین نتایج حاصل از نقشههای جریان برای گونه های هدف می باشد. این نواحی ارتباطی مهم که pinch point نام دارند، حـساستـرین وآسـیب پـذیرترین بخـش هـای شـبکهارتباطی بوده، زیرا حذف یا کاهش زیستگاه ها در این نواحی میتواند باعث اختلال یا قطع ارتباط در کل ناحیه شود(۱۲) موقعیت ایـن نـواحی بـرای آهـوی ایرانـی وقـوچ و مـیش

شکل ۳. لایه مقاومت منطقه مورد مطالعه برای الف) آهوی ایرانی، ب) قوچ و میش اصفهانی

شکل۴. نقشه شدت جریان الکتریکی برای الف) آهوی ایرانی، ب) قوچ و میش اصفهانی

اصفهانی در شکل۵ نشان داده شده است.
اگر مقایسهیا میان نقشه هـا ی جریـان ولایـ ههـا ی مقاومـتزیستگاهی انجام شود، به خوب ی دلیل باریـک شـدن مـسیرهای عبور جریان در برخی از بخش های منطقه مـشخص مـی شـود .
برای آهوی ا ی نرا ی دلیل اصـلی باریـک شـدن مـسیرهای عبـورجریان ایرانی، پهنای و وسعت کم زیستگاها ی مطلوب این گونه می باشد. برای قـوچ و مـیش اصـفهانی نـواحی ارتبـاطی مهـم
۸۳
در جنوب غربـی وشـمال غربـی ناحیـه مـشاهده مـی شـود . در جنوب غرب ی ناحیه وجود کاربریهای انسانی ازجملـه شـهرک صنعتی علویجه، اراضـی کـشاورزی، شـیبهـای بـالاتر از ۴۰ درصـد و نـواحی مرتفـع (ارتفاعـات بـالاتر از ۲۵۰۰ متـر)کـه مقاومت بالایی دارند سبب باریکی بخـشی از مـسیرهای عبـورجریان از این بخش شده است. دربخش شمال غربی منطقه نیـز قرارگیری زیستگاه های مطلوب در بـین ارتفاعـات ایـن بخـش سبب تنگ نمودن مسیر عبور جریان شده اسـت . عبـور جریـاناز این بخشها به شـکل رگـههـای قرمـز رنگـی کـه از مـابین ارتفاعات ناحیه(نواحی آبـی رنـگ ) عبـور کـرده انـد مـشخص می باشد. بخش های آبی رنگ کـه بـرای آهـو وسـعت بیـشتریدارند، نشانگر شدت جریان پـایین یـا کمتـرین میـزان احتمـالانتشار می باشند. که اصلی ترین عامل آن وجود زیستگاه هـای بـاکیفیت پایین (مقاومت بالا ) به عنـوان مـانع عمـده بـرای انتـشارگونه است . برای آهو با این که بیـشتر وسـعت ناحیـه را شـیب مطلوب (۱۰ -۰ درصد ) تشکیل می دهـد ولـی ارتفاعـات بـالایحــدود ۲۰۰۰ متــر، شــیب بیــشتر از ۱۰ درصــد و کــاربریکــشاورزی عامــل محدودکننــده مهمــی بــوده و از مطلوبیــتزیستگاه کاسته است.
۸۴
30784813048

ف
ال

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید