1 – مرکز تحقیقات مراقبت بیماریهای مزمن، عضو هیأت علمی گروه پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران (نویسنده مسؤول) پست الکترونیکی: [email protected]
مقدمه

رضایت پاسخ مشتری به موفقیـ ت سـازمان اسـت. در واقع رضایت نشان دهنده سطح دلپذیری مشتری در واکنش به ویژگی خدمات فراهم شده توسط سـازمان مـی باشـد (1).
یکی از شاخصهای مهم پیشرفت و دسـتیابی بـه اهـداف ازپیش تعیین شده هر جامعه ای وجود نیروی انسـانی کار آمـد و با انگیزه است، چرا که تنها منابع انسانی مـی تواننـد توسـعه و ترقی نظام و دستیابی به اهداف برنامه ریزی شده آن را مقدور سـازند (2). از آنجـایی کـه دانشـجویان از عناصـر مهـم و از اصلی ترین مخاطبان آموزش عالی هسـتند، دیـدگاه آنـان درحال حاضر در سطح جهان به عنوان عامل ضروری در پایش کیفیت در دانشگاه ها در نظر گرفته می شود (3).
در یک محیط رقـابتی کـه سـازمان هـ ا بـرای جلـبمشتریان با یکدیگر رقابت می کنند رضایت آنان یک عنصـرکلیدی در کسب برتری و یک عامل مهم برای موفقیت هـرسازمانی به شمار مـی رود چـرا کـه آن موجـب سـودآوری ووفاداری مشتری به سازمان می شـود (4و5). امـا در صـورتنارضایتی این تجربه را به شکل تبلیغ منفی بر علیه سـازمانبه کار می برند (6). بنابراین بررسی رضایت از رشته تحصیلی در هر دانشکده از مسایل اساسی آن دانشکده و جزء لاینفک فعالیت های آن در حیطه رفتار و عملکرد سـازمانی محسـوب می شود. در این راستا رشته پرستاری نیز به افراد علاقمند بـاتوانایی های ویژه نیاز دارد. آگاه کردن و گـزینش دانشـجویعلاقمند در این رشته کاملاً ملموس است، زیرا بی علاقگـیدانشجو به اشتغال در حرفه، خود می تواند تأثیر نامطلوبی بـرکمیت و کیفیت خدمات پرستاری گذارد. بـ ه طـوری کـه درنهای ت ب ه ات لاف وق ت، نی رو ، هزین ه و حت ی ص دمات جبران ناپذیر بر سلامت افراد جامعه گردد (2).
از طرفی با توجه به این که علاقمندی و رضـایت از رشته تحصیلی یکی از مهم ترین عوامل مؤثر در امر آموزش و موفقیت دانشجویان است؛ توجه به ا یـن موضـوع با یـد در صدر اولویت های برنامه ریزی آموزشی قرار گیرد (7). مطالعات نشان داده اند که میزان مشروط شـدن در دانشـجویانی کـه رضایت کمتری از رشته تحصیلی خود دارند، بیشتر است (8). بین میزان رضایت رشته تحصیلی و پیشـرفت تحصـیلی در دانشجویان ارتباط وجود دارد (9). با توجه به حساسیت شغلی بسیار بالای گروه های علوم پزشکی، به دلیل ارتباط مستقیم با جان انسان ها و سلامتی جامعه، اهمیت توانمندسازی آن ها دوچندان می شود و هر عاملی کـه بتوانـد ا یـن توانمنـدی را افزایش دهد از اهمیت بالایی برخوردار است (10). از سـوییدیگر مطالعات نشان داده انـد بـیش از 90% از دانشـجویان از رشته تحصیلی خود رضایت دارند و نگرش مثبتی نسبت بـه رشته تحصیلی خود داشتند (11و12).
به نظر میرسد بخشی از این تفاوتها مربـوط بـه سطح دانشگاهها و محیط آموزشـی دانشـگاه هـا باشـد . از سایر علل این تفاوت ها می توان به برنامه هـای آموزشـی دانشگا هها و نقش دانشک دهها، گروه های آموزشی و اساتید بر بهبود نگرش نسبت به رشته تحصیلی و رضایتمندی از رشته تحصیلی اشاره نمود (10).
یکی دیگر از مهمترین عواملی کـه باعـث ای جـاد علاقه و انگیزه دانشجویان به رشته تحصیلی د انشـگاهی خود و همچنین رضـایتمندی دانـش آموختگـان از شـغل مربوطه میباشد، میزان رضایت از عنوان رشته تحصیلی و شغل مربوطه، موقعیت اجتماعی، در آمد و میزان سـختی آن رشته و شغل می باشد (13).
نتایج یک تحقیـق انجـام شـده در دانشـگاه علـومپزشکی تهران نشان میدهـد کـه تنهـا 17% دانشـجویانپرستاری نظر مثبتی نسـبت بـه حرفـه خـود دارنـد و 69% آنها موافق با ترک حرفه بوده اند. همچنین 6/63% آنهـاتصمیم به تغییر رشته و 64/51% آنها تصمیم به انصـرافاز رشته داشتند. همچنـین محققـین دلایلـی چـون پـایینبودن میزان حقوق و مزایا، شیوهها و سیاسـت هـ ای نظـا م پرستاری در کل کشور و نداشتن پایگاه مثبت اجتمـاعی رااز عوامل ایجاد نارضایتی در پرستاران قلمداد نموده اند. کـه خود میتواند باعث سـرخوردگی و انصـراف دانشـجویان ازادامه تحصیل در این حرفه گردد (14).
بنابراین عوامل متعددی وجود دارد کـ ه در کنـار هـم میتوانند ایجادکننده رضایت از رشته تحصیلی در افراد باشـد .
چه بسا تنها نبود یک عامل از مجموع این عوامل می توانـد ازایجاد رضایت در فرد بک اهد یا حتی او را در زمره افراد ناراضی از رشته خـود قـرار دهـد. مطالعـات بـی شـماری نشـان دادهاطلاعات قبلی دانشجو از رشته، وجهه اجتماعی، شرح وظایف، آینده شـغل ی، چگـونگی ارتبـاط مرب یـان و اسـاتید دانشـگاه و پرسنل بیمارستان با دانشجو، نوع دانشگاه، امکانـات آموزشـی دانشکده و شیوه های مدیریتی مربوطه از مهـم تـرین عوامـلایجاد رضایت از رشته در بین دانشجویان است. طبـق نتـایجتحقیقات بین فرآیند مدیریت و رضایت مشـتری یـک رابطـهمثبت وجود دارد. همان طور کیفیت وظیفه ای نقش مهمـی دررضــایت مشــتری دارد . رضــایت مشــتری تــابع تجربــهمصرف کنندگان است و واکنش آن ها به رفتار ارا یـه دهنـده درطی مواجهه خدمت است (15و16). در پـژوهش د ی گـری بـهطور متوسط نزدیک به 50% دانشجویان نگران آینده شـغل ی خود می باشند. بیش از 60% دانشـجویان رشـته پرسـتاری در صورت شانس مجدد انتخاب رشته تحصیلی حاضر نیستند این رشته را انتخاب نمایند و 5/35% نسبت به رشته انتخابی خـوددیدگاهی منفی داشتند (17). بنابراین با توجه به مـوارد فـوقپژوهشگر بر آن شد، پژوهشی با هـدف ارز یـابی مؤلفـه هـای تأثیرگذار بر میزان رضایتمندی دانشجویان پرستاری از رشـتهتحصیلی انجام دهد. چرا که در نهایـت اجـرای ایـن تحقیـقسبب ارتقای کیفی مراقبت ها و ارتقای سـطح سـلامت افـرادجامعه همچنین آگاهی مسؤولان مربوطه از نواقص موجود در نظام آموزشی رشته پرستاری خواهد شد.

روش مطالعه

این پژوهش یک مطالعه مقطعی (توصیفی – تحلیلـی ) می باشد، که با هدف تعیین مؤلفه هـای تأثیرگـذار بـر میـزانرضــایتمندی دانشــجویان پرســتاری از رشــته تحصــیلی در دانشکده های پرستاری و مامـایی وابسـته بـه دانشـگاه علـومپزشکی جندی شاپور اهواز در سال 1389 انجام شـد . در ایـنبررسـی میـزان رضـایت دانشـجویان پرسـتاری در 6 حیطـه اساسی (شرایط محیط آموزشی، شرایط محیط بالینی، مربیان، وجهه اجتماعی، ارتباط با همکاران و مدیریت پرستاری) مورد بررسی قرار گرفت. معیارهای ورود در پژوهش حاضـر شـاملشاغل به تحصیل بودن آنان، در حال تحصیل در سال دوم تا چهارم و راضی از شرکت در مطالعه و همچنین تکمیل کامل پرسشنامه بود. معیارهای خروج شامل عدم تمایل به شـرکتدر مطالعه با داشتن مرخصی تحصیلی در زمان تحقیق بود.
جامعه این پژوهش را تمامی دانشـجویان کارشناسـیپرستاری پیوسته سال دوم تا چهارم (164 نفر) دانشکده های پرستاری و مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشـکی جنـدیشاپور اهواز تشکیل می دهنـد. اطلاعـات مـورد نیـاز از کـلجمعیت مورد مطالعه به صورت سرشماری جمع آوری شد.
ابزار گردآوری داده هـا، پرسشـنامه ای محقـق سـاخته،مشتمل بر 13 سؤال مربوط به مشخصات دموگرافیک (محل تحصیل، وضعیت تحصیل، سن، معدل کل، محـل سـکونت، وضعیت تأهل، شغل پدر، شغل مادر) و 74 سـؤال مربـوط بـهمیزان رضایت دانشجویان پرستاری از رشته تحصیلی خـود وعوامل مرتبط با آن که در 6 حیطه، شرایط محیط آموزشی (از سؤال 30 -1)، شرایط محیط بالینی (از سؤال 46 -31)، مربیان (از سؤال 51 -47)، وجهه اجتماعی (از سؤال 58 -52)، ارتبـاطبا همکاران (از سؤال 68 -59) و مدیریت پرسـتاری (از سـؤال74 -69) بررسی شد. برای هر پرسش، پاسـخ هـا بـه صـورت
(کاملاً ناراضی، رضـایت خیلـی کـم ، رضـایت کـم، رضـایتمتوسط، رضایت زیاد، رضایت خیلی زیاد)در نظر گرفتـه شـدهاست. که اطلاعات پس از اخذ مجوز از سـازمان مربوطـه بـاحض ور پژوهش گر و تکمی ل ف رم رض ایتمندی مکت وب از شرکت کنندگان در دانشکده های پرستاری و مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز (ضمن آموزش لازم در خصوص نحوه تکمیل پرسشنامه) جمع آوری گردید.
نحوه امتیازدهی به پاسخ ها بدین شکل است کـه امتیـاز صفر به پاسخ کاملاً ناراضی، 1 برای رضایت خیلی کم، 2 برای رضایت کم، 3 برای رضایت متوسط، 4 برای رضایت زیـاد و 5 به پاسخ رضایت خیلی زیاد داده می شود. حداقل نمـره رضـایتکلی از رشته تحصیلی برای هـر فـرد صـفر و حـداکثر آن 370 می باشد که در حیطه های مختلف به شرح زیر می باشد: شـرایطمحیط آموزشی: از صفر تا 25 کاملاً ناراضـی ، 26 تـا 50 بـرایرضایت خیلی کم، 51 تا 75 رضایت کـم ، 76 تـا 100 رضـایتمتوسط، 101 تا 125 رضایت زیاد و 126 تا 130 رضایت خیلـیزیاد. شرایط محیط بالینی: از صفر تا 13 کاملاً ناراضـی ، 14 تـا26 برای رضایت خیلی کم، 27 تا 39 رضـایت کـم، 40 تـا 52 رضایت متوسط، 53 تا 65 رضایت زیاد و 66 تا80 رضایت خیلی زیاد. مربیان: از صفر تا 4 کاملاً ناراضی، 5 تـا 8 بـرای رضـایتخیلی کم، 9 تا 12 رضایت کم، 13 تا 16 رضایت متوسط، 17 تا 20 رضایت زیاد و 21 تا 25 رضایت خیلی زیاد. وجهه اجتماعی: از صفر تا 5 کاملاً ناراضی، 6 تا 11 برای رضایت خیلی کم، 12 تا 17 رضایت کم، 18 تا 23 رضایت متوسط، 24 تا 29 رضایت زیاد و 30 تا 35 رضایت خیلی زیاد. ارتباط با همکاران: از صـفرتا 8 کاملاً ناراضی، 9 تا 16 برای رضایت خیلی کـم ، 17 تـا 24 رضایت کم، 25 تا 32 رضایت متوسط، 33 تا 40 رضایت زیاد و 41 تا50 رضایت خیلی زیاد. مـدیریت پرسـتاری: از صـفر تـا 5 کاملاً ناراضی، 6 تـا 10 بـرای رضـایت خیلـی کـم، 11 تـا 15 رضایت کم، 16 تا 20 رضایت متوسط، 21 تا 25 رضایت زیاد و 26 تا 30 رضایت خیلی زیاد.
جهت تعیـی ن روایـی ، پرسشـنامه در اختیـار ده نفـر از اعضای هیأت علمی دانشکده های پرستاری و مامایی وابسـتهبه دانشگاه علوم پزشکی جندی شـاپور اهـواز قـرار گرفـت و نظرات آنها بررسی شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از نتـایجمطالعه مقـدماتی بـرروی 25 نفـر از دانشـجویان بـرای کـلپرسشنامه با استفاده از ضریب آلفـا کرونبـاخ تعیـین شـد کـ ه میزان آن 94% بود. همچنین میزان آن برای شـرایط محـیطآموزشی 91%، شرایط محیط بالینی 71%، مربیان 83%، وجهه اجتماعی 85%، ارتباط با همکـاران 88% و مـدیریت 86% بـ ه دست آمد، که بیانگر ثبات درونی قابل قبـولی مـی باشـد . بـهمنظور تجزیه و تحلیل داده هـ ا از نـرم افـزار آمـاری SPSS v.17 برای متغیرهای کمی و روش های آمـاری توصـیفی ازقبیل جداول توزیع فراوانی و نمودارها استفاده شد، همچنین از آزمون های آماری مجذور کای، آزمون تی و ضریب هبستگی پیرسون استفاده گردید. سطح معناداری برای کلیه آزمـونهـابرابر با 05/0<p در نظر گرفته شد.

یافتهها

50/41% از واحدهای مـورد مطالعـه در سـال سـومتحصیل هستند. میـانگین سـنی واحـدهای مـورد مطالعـه 01/1±13/21 بود و همچنین میـانگین معـدل آنهـ ا نیـز
00/1±50/16 می باشد، 24/90% از واحدهای مورد مطالعه ساکن خوابگاه هستند و همچنـین 80/98% از دانشـجویانمجرد بودند. شغل پدر 40/35% از واحدهای مورد مطالعـهآزاد بوده اسـت، شـغل مـادر 40/85% از واحـدهای مـوردمطالعه خانه دار می باشد (جدول شماره 1).
14/84% از واحدهای مورد مطالعـه از شـرایط محـیطآموزشی دانشکده رضایت کم داشـتند، 70/53% از واحـدهایمورد مطالعه از شرایط محیط آموزشـی بـالینی رضـایت کـمداشتند، 60/36% از واحدهای مورد مطالعـه از نحـوه آمـوزشنظری توسط اساتید دانشکده رضایت کم داشتند، 20/37% از واحدهای مورد مطالعه از نحوه آموزش بالینی توسـط مربیـانبالین رضایت کم داشتند، 63/39% از واحدهای مورد مطالعه از نحوه ارزشیابی توسط اساتید دانشـکده رضـایت کـم داشـتند،10/31% از واحدهای مورد مطالعه از نحـوه ارزشـیابی توسـطمربیان بالین رضایت خیلی کم داشتند، 70/81% از واحـدهایمورد مطالعه از نحوه ارتباط با همکاران رضایت کـم داشـتند، 40/60% از واحدهای مورد مطالعه از وجهه اجتماعی رضـایتکـم داشـتند، 70/56% از واحـده ای مـورد مطالعـه از نحـوهمدیریت پرستاری رضایت خیلی کم داشتند (جدول شماره 2).
جدول 1- رضایتمندی دانشجویان پرستاری از رشته تحصیلی براساس ویژگی های دموگرافیک
انحراف معیار میانگین فراوانی مطلق (درصد) متغیرها
– – 55(33/50) دوم سال
– – 68(41/50) سوم – – 41(25) چهارم 1/01 21/13 149(92) 15(9) 20-22
23-24 سن
1/00 16/50 89(54/26) 75(45/73) 14-16/5
16/6-19/22 معدل کل
– – 148(90/24) خوابگاه محل سکونت
– – 16(9/80) غیرخوابگاه – – 162(98/80) مجرد وضعیت تأهل

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

– – 2(1/21) متأهل – – 148(90/40) کارمند شغل پدر
– – 13(7/92) کارگر – – 41(25) بازنشسته – – 58(35/40) آزاد – – 12(7/31) سایر – – 20(12/20) کارمند شغل مادر
– – 140(85/40) خانهدار – – 1(0/60) بازنشسته – – 1(0/60) آزاد – – 2(1/21) سایر جدول 2- مؤلفه های تأثیرگذار بر میزان رضایتمندی دانشجویان پرستاری از رشته تحصیلی
فراواتی مطلق(درصد) پاسخ متغیرها
1(0/60)
25(15/24) 138(84/14)


– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد شرایط محیط آموزشی دانشکده
31(18/90)
45(27/43)
88(53/70)


– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد شرایط محیط آموزش بالینی
19(11/60) 27(16/50)
60(36/60)
25(15/24)
33(20/12) – کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد آموزش نظری توسط اساتید دانشکده
21(12/80) 43(26/21)
61 (37/20)
36(23/0)
3(1/82)
– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد آموزش بالینی توسط مربیان بالین
27(16/50) 54(32/92)
65(39/63)
18(11/0)

– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد ارزشیابی توسط اساتید دانشکده
50(30/50) 51(31/10)
33(20/12)
29(17/70)
1(0/60)
– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد ارزشیابی توسط مربیان بالین
12(7/31)
16(9/80)
134(81/70)
2(1/21)

– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد رضایت خیلی زیاد نحوه ارتباط با همکاران
10(6/10)
36(22/0)
99(60/40)
19(11/60)

– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد
رضایت خیلی زیاد وجهه اجتماعی
69(42/10)
93(56/70)
2(1/21)


– کاملاً ناراضی
رضایت خیلی کم رضایت کم
رضایت متوسط رضایت زیاد
رضایت خیلی زیاد نحوه مدیریت پرستاری

بحث

دانشجویان به عنوان یکی از ارکان اصلی دانشـگاهپیکره اصلی سازمان ها و ارگان هـ ای مختلـف جامعـه را درآینده تشکیل می دهند رضایتمندی آنان از کلیه فعالیت های انجام شده در دانشگاه می تواند در نگرش آن هـ ا بـه رشـتهتحصیلی شـان در جهـت ایجـاد انگیـزش و حفـظ ارتقـای کیفیت آموزشی مؤثر باشد (18). در این راستا پژوهشی بـا هدف ارزیابی مؤلفه های تأثیرگذار بـر میـزان رضـایتمندیدانشجویان پرستاری از رشته تحصـیلی در دانشـکد ه هـ ای پرستاری و مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی جنـدیشاپور اهواز انجام شد.
به طور کلی در مطالعه حاضر اکثریت دانشجویان از رشته تحصیلی خـود رضـایت کـم داشـتند، در حـالی کـهبراساس نتایج تحقیق ایزدی و همکاران در مـورد رضـایتمشتری، میانگین مشتری محوری در حدود 11/49 بود که نتوانست حداقل میانگین 60 را برای مشتری کسـب کنـد.
می توان نتیجه گرفت که تقریباً بین افراد راضی و ناراضـیدر این دانشـگاه یـک نسـبت مسـاوی وجـود دارد. بـدینصورت که 50% دانشجویان از دانشگاه مازنـدران رضـایتدارند و همچنین همین مقدار از دانشگاه مازندران رضـایتندارند (19). در این راستا نیز سیادت و همکاران در مطالعه خود نتیجه گرفتند که دانشجویان تحصـیلات تکمیلـی دردانشگاه علوم پزشکی اصفهان نسبت به عملکرد مـدیریتآموزشی در چهار حیطه اداری، آموزشی، کیفیت پاسخگویی و نظارت و راهنمایی رضایت نداشته و معتقـد هسـتند کـهمدیریت آموزشی نتوانسته است وظـایف خـود را حتـی درسطح متوسط انجام دهد (20). که بـا یافتـه هـ ای مطالعـهحاضر هم خوانی دارد.
بهنـام پـور و همکـاران (10) نیـز نشـان دادنـد کـه رضایتمندی از رشته تحصیلی در مطالعـه آن هـا در سـطح مطلوبی نیست. اما فتـاحی و همکـاران (7) معتقدنـد اکثـر دانشجویان به رشته تحصیلی خود علاقه دارند که با نتایج مطالعه حاضر هم خوانی ندارد. در مطالعات سـنایی نسـب و همکــاران و رجــالی و همکــاران نیــز بــیش از 90% از دانشجویان از رشته تحصیلی خود رضایت داشتند و نگرش مثبتی نسبت به رشته تحصیلی خود داشتند (11و12).
ب ر طب ق نت ایج حاص ل از ای ن پ ژوهش ارتب اطمعن اداری ب ین میـزان رض ایت دانش جویان و برخـی از ویژگی های دموگرافیـک (سـن، محـل دانشـگاه، وضـعیتتأهل، وضعیت تحصیلی و شـغل والـدین) نبـود . امـا بـینمیزان رضایت و تحصیلات مادر و پـدر ، محـل سـکونت و معدل کـل ارتبـاط معنـا داری وجـود داشـت. همچنـین در مطالع ه بهن ام پ ور و همک اران دانش جویان رض ایتمندی مطلوبی از رشته تحصیلی شان نداشتند و معتقد بودنـد کـه عواملی مانند شغل و تحصیلات پدر، ترم تحصیلی و تعداد واحد گذرانده شـده در رضـایتمندی از رشـته تـأثیر دارنـد
.(10)
اکثریت واحدها از شرایط محیط آموزشـی دانشـکدهرضــایت کــم داشــتند. Hasson مطالعــهای را بــرروی رضایتمندی دانشجویان کالج Saddleback انجام داد و نتیجه گرفت که 78% دانشجویان به طور کلـی از خـدماتدانشگاه رضـایت داشـته و میـزان رضـایت دانشـجویان ازخدمات آموزشی (70%)، امکانات موجـود دانشـگاه (66%)، ایمن بودن محیط دانشگاه (70%) و منابع موجود کتابخانـه (72%) گزارش گردید (21). کـه بـا نتـایج مطالعـه حاضـرهمسو نیست و شاید علـت ایـن اخـتلاف متفـاوت بـودنمحیط های پژوهش میباشد.
طبق یافته های تحقیق حاضر اکثریـت دانشـجویان پرستاری از شـرایط محـیط آمـوزش بـالینی رضـایت کـمداشتند که در همین راستا Glossop به اهمیت رضـایتدانشجویان از نحوه آموزش و محیط کار بالینی بـه عنـوانعوامل مهم بازدارنده دانشجویان از تـرک تحصـیل اشـارهمی کند (22). چنان که در مطالعه جولایی و همکاران نیـزنامناسب بودن محیط کار بالینی از اولویت های دلایل ترک رشته پرستاری بوده است (23). بهترین مکان جهت کسب این مهارت بیمارستان های آموزشی دانشگاهی است (24). همچنـین عابـدینی و همکـاران نیـز بیـان مـی کننـد کـه مهم ترین مشکلات آموزش بالینی از دیـدگاه دانشـجویان، کمبود امکانات رفاهی (2/71 %)، کمبود فضـای آموزشـیمناسب جهت کـارآموزی (39%)، عـدم اسـتفاده از وسـایلکمک آموزشی در محیط بـالینی (3/37%)، ناکـافی بـودن امکانات و تسـهیلات مراکـز آموزشـی (6/35%) و کمبـودمربیان بـا تجربـه بـرای آمـوزش در محـیطهـای بـالینی (6/35%) میباشد (25). علی رغـم ایـن موضـوع مطالعـاتمختلف نشان داده است که وجود مشکلات متعدد از جمله ناهمـاهنگی بـین دروس نظـری و کـار بـالینی، مشـخصنبودن اهداف آموزش بالینی، محیط پـر تـنش بیمارسـتان،تمایل کمتر مربیان با تجربه تر برای حضور در محیط هـایآموزش بالینی، واقعـی نبـودن ارزشـیابی هـا و نیـز کمبـودامکانات رفاهی و آموزشی از جمله موانع دستیابی به اهداف این دوره بوده است (26و27). کسب مهارت های اساسی و به اصطلاح حرفه ای شـدن در طـب بـه کیفیـت و کمیـتآموزش در محیط های بالینی بستگی دارد (28). در تحقیقی کمبود مربیان صلاحیت دار و اسـتفاده از مربیـان بـدون درنظر گـرفتن توانـایی و تخصـص را از مشـکلات آمـوزشبالینی ذکر نموده اند (29).
بــر طبــق یافتــه هــای پــژوهش حاضــر اکثریــت دانشجویان از نحوه آموزش نظری توسط اساتید دانشـکدهرضایت کم داشتند. نتـایج مطالعـه ای کـه در سـال 2006 روی رضـ ایت دانشـ جویان در دانشـ گاه Liverpool صـورت گرفـت نشـان مـیدهـد کـه از نظـر دانشـجویانبیشترین اهمیت به آموزش و یادگیری و کمتـرین اهمیـتبه امکانات فیزیکی داده شده است و میزان رضایتمندی در بخش های بـا اهمیـت کمتـر از بخـش هـای کـم اهمیـتمی باشد (30). که با نتایج تحقیق حاضر هم خوانی دارد.
نتــایج پــژوهش حاضــر نشــان داد کــه اکثریــت دانشجویان از نحوه آموزش بالینی توسط مربیـان رضـایتکم داشتند. در این راستا نتایج پژوهش مطالعـه نصـیریانی کــه در رابط ـه بــا اثربخشــی آمــوزش بــالینی در کســب مهارت های بالینی داخلی جراحی از دیدگاه فارغالتحصیلان پرستاری بود، نشان داد که کسـب ایـن مهـارت در سـطحضـعیف اسـت (31). زمـانی کـه پرسـتاران و دانشـجویان پرستاری از این شاکی هستند که مطلب تئوری در بالین به آن ها آموخته نمی شود و مربیان پرسـتاری گلـهمندنـد کـهفرصتی برای آموزش ندارنـد (32). شـاید هـر دو گـروه از موقعیت های یادگیری موجود و در دسترس غافـل باشـند، چون آموزش و یادگیری با درجاتی به نگرش افراد بستگی دارد و مربی کـارآزموده کسـی اسـت کـه کمـک کنـد تـادانشجو از هر موقعیت بیمارستان جهـت یـادگیری بیشـتراستفاده نماید. ضمناً کمک کند تـا دانشـجو هـر نـوع کـارانجام شده را به منزله یک تجربـه یـادگیری تلقـی نمایـد (33). کمبود مربیان بـا تجربـه بـرای کـارآموزی از دیگـر مشکلات دوره آموزشی (6/35%) ذکر شده اسـت . در ایـنراستا مطالعات دیگر نشان داده اند که توانایی هـ ا و مهـارتبالینی پرستاران تازه کار بـرای بـرآورده سـاختن انتظـاراتبیماران و تیم بهداشـتی درمـانی و مـدیران نارسـایی دارد (27). متخصصین معتقدند که مربیان بالینی تأثیر شـگرفیبر افزایش کیفیت آموزش بالینی دارند و می توانند تجـارببالینی را برای دانشجو لذتبخش کنند. بنـابراین ضـروریاست که با بررسی بیشتر دربـاره عوامـل مـؤثر بـر ارتقـای انگیزش اساتید بالینی، موجبات حضور فعال و مؤثرتر آن ها را در عرصه های آموزشی و درمانی فراهم نمود تا مدرسین بالینی، با تأکید بر تجربه های ارزنده خـود فعالانـه بـه امـرآموزش بالینی بپردازند (34). همچنین در رابطـه بـا علـل،موانع و مشکلات آمـوزش بـالینی در پرسـتاری از دیـدگاهدانشجویان پرسـتاری در حیطـه عملکـرد مربیـان بـالینی، میانگین نظرات دانشـجویان از حـداکثر امتیـاز 44، 72/17 بود (35). مطالعه حاضر نشان داد که اکثریـت دانشـجویانپرستاری از نحوه ارزشیابی توسـط مر بیـان بـالین رضـایت خیلی کم داشتند. در همین رابطه نتایج پژوهش محمدی و همکاران در زمینـه بررسـی مشـکلات آمـوزش بـالینی ازدیدگاه مربیان و دانشجویان پرستاری سال آخر بیانگر ایـناست کـه اکثـر مربیـان و دانشـجویان عـدم تطـابق فـرمارزشیابی با شرایط موجود در بخش و متفاوت بودن شـیوهارزشیابی در بین مربیان را ذکر نمودند (36). در حـالی کـه75/52% دانشجویان پرستاری مامایی عملکرد کلی مربیان بالینی را خوب و متوسط ارزیابی کردند (37). که بـا نتـایجمطالعه حاضر همخوانی ندارد، شاید علت این اخـتلاف بـهدلیل تفاوت محیط های آموزشی باشد. نتایج حاصل از ایـنمطالعه نشان داد، اکثریت دانشـجویان از نحـوه ارتبـاط بـاهمکاران رضایت کم داشتند. در پژوهشی بررسـی دیـدگاهدانشجویان در زمینه ارتباط پرسنل با دانشجویان حـاکی ازعدم رضایت آن ها بوده است. در بین گزینه هـای مربوطـهعدم حمایت دانشجو توسط پرسنل، تندخو و عصبانی مزاج بودن پرسنل و عدم بـازخورد مناسـب از طـرف آن هـا بـهدانشجویان بیشترین درصد را به عنوان عوامل بازدارنده به خود اختصاص داد. که این امر می تواند موجب بیعلاقگی دانشجو نسبت به یادگیری و ایجـاد نگـرش منفـی در ویگردد (40-38).
بر طبق نتایج پژوهش حاضر اکثریـت دانشـجویان از وجهه اجتماعی رضایت کم داشتند، در بسیاری از بررسی هـ ا نگرش منفی پرستاران شاغل و سایر پرسنل تیم بهداشـتی وروتین های سخت بخش هـ ای بیمارسـتانی از دیگـر عوامـلگزارش شده برای ترک تحصیل در رشته پرستاری به شـمار می رود (41). لازم به ذکر است که یکی دیگر از مهـم تـرین عواملی که باعث ایجاد علاقه و انگیزه دانشجویان به رشـته تحصـ یلی دانشـ گاهی خـ ود و همچنـ ین رضـ ایتمندی دانش آموختگان از شغل مربوطه می باشد، م یـزان رضـایت از عنوان رشته تحصیلی و شغل مربوطـه، موقع یـت اجتمـاعی، درآمد و میزان سختی آن رشته و شغل است (13).
همچنــین جــولایی در مطالعــه خــود، برخــی ازاولویت های اصلی دلایـل تـرک رشـته را نداشـتن پایگـاهاجتماعی مناسب، عدم هماهنگی واقعیت با تصورات اولیـه،عدم شناخت افراد و جامعه نسـبت بـه حرفـه و نامتناسـببودن محیط کاری و محدوده حرفـه ای بـر شـمرده اسـت (23). طبق نتایج مطالعه حاضر اکثریت دانشجویان از نحوه مدیریت پرستاری، رضایت خیلی کم داشتند. بـا توجـه بـهاین که نداشتن برنامه، سهل انگاری مسـ ؤولین و کارکنـانمراکز آموزشی در ارایه خدمات به فراگیران متوجـه جامعـه می باشد. پس ضروری است که کارکنـان آن بـا تـلاش وهمت زیاد، خدمات مناسبی را به دانشجویان ارایـ ه نماینـ د (20). دانشگاهها به عنوان محیط یـادگیری بایـد امکانـاتلازم را برای تغییرات مثبت و سازنده در نگرش دانشجویان فراهم آورند تا با تشویق و ایجاد رغبـت بیشـتر، یـادگیریپایدار و مستمر گردد. برای ایجاد تغییـرات سـازنده وجـوداطلاعات توصیفی در مورد وضع موجود و اطلاع در مـ ورد نگرش دانشجویان از خدمات ارایه شده ضروری است، تا با استفاده از این اطلاعات بتوان ضمن تقویت عوامل مثبت و اصلاح عوامل منفی، رضایت هرچه بیشـتر دانشـجویان رافراهم نمود (42). بنابراین برای دسـتیابی بـه رضـایتمندی بیشتر دانشـجو یان بـه عنـوان مشـتریان گیرنـده خـدمات آموزشی و دانشجویی باید در ارتقای مستمر کیفیت خدمات تلاش نمود (43). از آنجـایی کـه جامعـه امـروز بـه افـرادمتخصص توانمند و کارآمد در حیطه خـدمات بهداشـتی ودرمانی نیاز دارد. در این میان مهـمتـرین بـرونداد مراکـزعلمی پرستاری، تأمین نیروهایی با بالاترین کیفیـت ارا یـه

141756148448

منابع
خدمات بالینی به مددجویان اسـت . در ایـن راسـتا رسـالتدانشکده های پرستاری توانمندسازی دانشجویان پرسـتاریجهت پذیرش نقش های خطیر حرفه پرستاری است (44).
با توجه به این که این قشـر از دانشـجویان، آینـدهپرستاری کشور را تشکیل می دهند، لازم است به نگرانیها و دلمشغولی ه ای متأثرکننده رضایتمندی آنـان توجـه لازممبذول گردد تا این دانشجویان با انگیزه و کیفیـت بـالاییفرآیند آموزشی خود را به فرجام برسانند و آماده حضـور درعرصه مراقبت در سیستم خدمات بهداشتی درمانی گردنـد . از محدودیت های پژوهش حاضر می توان به مسایل روحی و روان ی دانش جویان اش اره نم ود ک ه از حیط ه کنت رل پژوهشگر خارج بود. پیشنهاد می گردد پژوهشـی در همـینراستا بـه بررسـی میـزان رضـایتمندی سـایر دانشـجویانرشته های علـوم پزشـکی پرداختـه و نتـایج حاصـله را بـایافته های پژوهش حاضر مورد مقایسه قرار دهد.

نتیجهگیری

با توجه به این که دانشجویان در مطالعه حاضـر درمورد اکثر موارد رضایت کم و همچنین در حیطه مـدیریترضایت خیلی کم داشـتند . برنامـه ریـزی صـحیح، اصـلاحفرآینــدها، شــفاف نمــودن منشــور اخلاقــی کارکنــان وآگاه سازی مدیریت و کارکنـان در مـورد رسـالت دانشـگاه میتوانـد در ارتقـای خـدمات نقـش داشـته و در رضـایتدان شجویان مؤثر باشد.

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از معاونـت محتـرم پژوهشـی دانشـگاهعلوم پزشکی جندی شاپور اهـواز بـه دلیـل حمایـت هـ ای مادی و معنوی از طـرح بـه شـماره 87016 – Uتقـدیر و تشکر می شود.

– Megha, Kumar A. Customer satisfaction with low cost airlines in India. South Asian Journal of Tourism and Heritage.2009; 2: 119-34.
– Abazari F, Vafakhah A. [The survey of nursing Students’ views from nursing profession and ideal profession in Bam Nursing School]. Mazandaran Nasibeh Journal of Nursing and Midwifery of School (Shakiba). 2001; 1(1): 35-38. (Persian)
– Kebriyai A, Rodbari M, Rakhshaninejad M, Mirlotfi P. [Students evaluate of Zahedan University of medical sciences from quality of educational services]. Journal of Tabib-E-Shargh. 2005; 7(2): 139158. (Persian)
– Manuel N. Customer perception of service quality at the business studies unit of the Durban University of Technology. Research Project. 2008.
– Gitman Lawrence J, McDaniel C. The Future of Business: The Essentials. Mason, Ohio: SouthWestern; 2005.
– Andaleeb S, Conway C. Customer satisfaction in the restaurant industry. Journal of Services Marketing. 2006; 20: 3-11.
– Fattahi Z, Javadi Y, Nakhaei N. [A survey on dentistry students’ satisfaction with their discipline some of the related factors]. Strides in Development of Medical Education. 2004; 1(1): 32-40. (Persian) 8 – Motlagh M, Elhampour H, Shakurnia A. [Factors Affecting Students’ Academic Failure in Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences in 2005]. IJME. 2008; 8(1): 91-99. (Persian)
– Edraki M, Rambod M, Abdoli R. [The Relationship between Nursing Students’ educational Satisfaction and their academic success]. IJME. 2011; 11(1): 32-39. (Persian)
– Behnampour N, Heshmati H, Rahimi S. [A survey on Paramedical and health students’ satisfaction with their discipline and some of the related factors]. IJME. 2012; 12(8): 616-618. (Persian)
– Sanaei Nasab H, Rashidy Jahan H, Tavakoli R, Delavari AR, Rafati H. [Amount of healthtreatment services management’ bachelor students’ satisfaction from their educational field]. Iranian Journal of Educational Strategies. 2010; 3(1): 13-16. (Persian)
– Rejali M, Mostajeran M, Lotfi M. [Health student a attitude towards their field of study and future career in health faculty of Isfahan University of medical sciences]. Health System Research. 2010; 6(1): 106-115. (Persian)
– Borjian Borujeni A, Reisi S, Borjian S, Mansuri Sh. [The Survey of Satisfaction of Nursing Educated about their Field of Study]. Borujen Scientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty. 2011; 18(2): 50-54. (Persian)
– Joolaee S, Mehrdad N, Bahrani N. [The survey of nursing students Opinions about nursing profession and Leaving in Tehran universities of medical sciences]. Iranian Journal of Education in Medicine Sciences. 2003; 3(Supplement 10): 24-24. (Persian)
– Maddern H, Maul RS, Smart PA. Customer satisfaction and service quality in UK financial services. International Journal of Production and Operations Management. 2006; 6: 53-71.
– Nailul M, Abang A, Francine R. Influence of service and product quality towards customer satisfaction. World academy of science, engineering and technology; 2009.
– Sattari M, Jamalian SR, Seifalslami SA. [The views of Nursing Midwifery and Health students of Hamadan University of medical sciences’ about their future]. Scientific Journal of Hamadan University of Medical Sciences. 2000; 7: 15-19. (Persian)
– Heydari A, Khalaj AR, Jafarian N. [Medical students’ attitudes toward related factors with Education in Hamedan University]. Journal of Hamadan University of Medical Sciences. 2000; 7(4): 31. (Persian)
– Izadi S, et al. [Students’ satisfaction with the results of the standard model of customer EFQM (Mazandaran University Case Study)]. Iranian Higher Education. Winter 2008; 1(3): 19-53. (Persian)
– Siyadat A, Shams B, Homaee R, Gharibi L. [Student satisfaction and postgraduates lecturers from Educational Services Management Performance at Isfahan University of Medical Sciences]. Iranian Journal of Medical Education. 2005; 5(2): 93-100. (Persian)
– Hasson C. Student Satisfaction Survey, Office of Research, Planning and Grants Saddleback College, https://www.Saddleback.edu/gov/senate/PDF/student satisfaction_survey_2003.pdf. 22 – Glossop C. Student nurse attrition from pre-registration courses: investigating Methodological issues. Nurse Education Today. 2001; 21: 170-80.
– Joolaee S, Mehrdad N, Bahrani N. [A Survey on nursing student’s opinions toward nursing and reasons for giving it up]. IJNR. 2006, 1(1): 21-28. (Persian)
– Moonsook YO, young YO. The effectiveness of standardized as a teaching method for nursing fundamentals. Journal of Nursing Education. 2003; 42(10): 444.
– Abedini S, et al. [Problems of clinical education from the viewpoints of nursing and midwifery students of Hormozgan University of Medical Sciences]. Hormozgan Medical Journal. 2008; 12(4): 249-253. (Persian)
– Zaighami R, Faseleh M, JahanmiriSh, Ghodsbin F. [Nursing student’s viewpoints about the problems of clinical teaching]. The Journal of Qazvin University of Medical Sciences. 2004; 30: 51-3. (Persian)
– Dehghani H, Dehghani K, Fallahzadeh H. [The educational problems of clinical field training based on nursing teachers and last year nursing students viewpoints]. Iranian Journal of Medical Education. 2005; 5(1): 25-32. (Persian)
– MomenNasab M, Kave MH, Toj Far M. [The view point of medical students about clinical educational programs in Lorestan medical university]. 7th National Congress on Education. 2005 Nov 12-15, Tabriz, Iran. (Persian)
– Khorsandi M, Khosravi SH. [Clinical education from the viewpoints of nursing and midwifery School students of Arak]. Rahavard Danesh. 2002; 5(1): 29-32. (Persian)
– Douglas J, Douglas A, Barnes B. Measuring student satisfaction at a UK university. Journal of Quality Assurance in Education. 2006; 14(3): 251-267.
– Nsyryany Kh. [Effectiveness of clinical education in clinical skills acquisition (medical and surgical) from view of nursing graduates16th nursing graduates]. The First National Congress of Nursing, Iran in 1400: prospects and challenges, Tehran Nursing and Midwifery of School. 2004; 127. (Persian)
– Nikbakht Nasrabadi A, Movaghari M. [Need for change in nursing education]. Hayat. 2001; No 9: 46-55. (Persian)
– Movaghari M, Soghrati V. [Opinions of Internship nursing students from clinical nursing skills]. Nursing Research. 2007; 2(6-7): 45-53. (Persian)
– Hadizadeh F, Firoozi M, Razavi N. [Nursing and midwifery students perspective on clinical education in Gonabad University of medical sciences]. Iranian Journal of Medical Education. 2005; 5(1): 70-7. (Persian)
– Rahimi A. [Quality of clinical education from nursing students’ opinion of Tehran universities, 2005]. 2nd Congress of New approaches in Nursing and Midwifery Education. 2006; 133-135. (Persian)
– Mohammadi N, et al. [Problems of clinical education from teachers and students opinion of final year]. Scientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty. 2005; 13(1): 43-51. (Persian) 37 – Darabi F, et al. [Clinical education Situation from last semester Paramedical students’ opinion of Kermanshah and comparison with nursing and midwifery students]. Journal of Yazd Sadoughi Shahid University of Medical Sciences. 2007; 15(5): 22-27. (Persian)
– Kelly C. Student’s perceptions of effective clinical teaching revisited. Nurse Educe Today. 2007; 27(8): 885-92.
– Larry poor M. [Wards Personnel: effective hidden factor on clinical education quality]. The National Conference on Clinical education in Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences Vice- Chancellor for Research Affairs. 2006; 58. (Persian)
– Sehati Shafayi F. [The problems of the clinical education environment from Viewpoint of midwifery final year students of Tabriz Nursing and Midwifery of School]. The National Conference on Clinical education in Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences Vice- Chancellor for Research Affairs. 2006; 29. (Persian)
– Royal College of Nursing Australia (RONA), Submission to the inquiry into long term strategies to address the aging of the Australian population over the next 40 years; 2002.
– Mohammadian A, Khanbabazadh M. [The survey of student satisfaction level from different units Performance of Ardabil university medical sciences]. Journal of Medical Sciences. Spring 2009; 9(1): 55-61. (Persian)
– Mansourian MR. [Total quality management (TQM) of student and educational services of Gonabad medical of School and Adaptation with the students’ satisfaction]. Ofogh-E-Danesh, Journal of Gonabad Medical Sciences of School. 2003; 9(1): 56-61. (Persian)
– McEwen M, Wills EM. Theoretical Basis for Nursing. Philadelphia: Lippincott William & Wilkins Co; 2002.

Factors affecting satisfaction of nursing students of nursing major

Hakim1 A (MSc.).

Introduction: Assessment of students’ satisfaction of their educational major is considered to be an inherent part of nursing schools’ activities in the field of organizational behavior and performance. The aim of this study was to assess factors affecting satisfaction of nursing students of nursing major.
Method: This cross-sectional study was conducted with 164 nursing students studying at the faculty of nursing and midwifery, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences. A researcher-made questionnaire in six areas of educational environment conditions, clinical environment conditions, lecturers, social prestige, communication with colleagues, and management was used for data collection. Data was analyzed using descriptive statistics.
Results: The majority (81.10%) of the students had a low level of satisfaction of nursing major. The percentages of the students low satisfaction were as follow: educational environment conditions (84.14%), clinical environment conditions (53.70%), the method of teaching theoretical courses by lecturers (36.60%), the method of clinical training by clinical instructors (37.20%), the method of assessment by lecturers (39.63%), communication with colleagues (81.70%) and social prestige (60.40%). In addition, 31.10% of the students had a low level of satisfaction from the evaluation method used by clinical instructors and 56.70% of them were less satisfied with the course of nursing management.
Conclusion: The majority of the students in this study reported a low level of satisfaction of nursing major. In this respect, increasing the quality of theoretical education, improving clinical and evaluation processes and interactions and social prestige are important to promote the quality of education.

Key words: satisfaction, educational field, nursing student

Received: 25 May 2013 Accepted: 11 August 2013


دیدگاهتان را بنویسید